Yararı apaçık belli olan erişilebilirliğin getirilerinin yanında, bilgiyi dinlemekle ilgili geniş bir pazar vardır; oto içi kullanım, endüstriyel ve tıbbi belgeleme sistemleri, ev eğlence sistemleri, okuma güçlüğü çeken veya okumayı öğrenen kişilere yardımcı olmak gibi.
Bu biçembent, konuşma bireştiriciyi başlıkları okurken "paul" sesini biteviye ama zengin bir ses tonuyla kullanmaya yöneltir. Başlıklar söylenmeden önce adresi belirtilen bir ses örneği çalınacaktır (işitsel simge). "heidi" sınıfından paragrafların sesi ön soldan, "peter" paragrafları sağdan gelecek (sistem uzamsal seslendirme yeteneğine sahipse), "goat" paragrafları ise yumuşak ve derinden bir sesle okunacaktır.
Değerlerin anlamları (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
'0' ile '100' arasında herhangi bir sayı. '0'
Yüzdelik değerler miras alınan değerlere göre hesaplanır ve '0' ile '100' arasında kalacak şekilde kırpılır.
Ses çıkmaz. '0' değeri sessizlik (
'0' değeri ile aynıdır.
'25' değeri ile aynıdır.
'50' değeri ile aynıdır.
'75' değeri ile aynıdır.
'100' değeri ile aynıdır.
Kullanıcı arayüzleri '0' ve '100' değerlerine karşı düşen ses seviyesi değerlerini dinleyicinin ayarlayabilmesine olarak sağlamalıdır. Evrensel olarak uygulanabilir bir ayar yoktur. Elverişli değerler kullanılan aygıtlara (hoparlörler, kulaklıklar), ortama (otomobil, ev, tiyatro, kütüphane) ve kişisel tercihlere bağlıdır. Bazı örnekler:
Otomobil içinde yol gürültüsünü bastıracak şekilde ayarlanmış bir tarayıcı kullanımı: '0' ortam gürültüsünü bastıracak kadar yüksek, '100' ise ortam gürültüsü duyulmayacak kadar yüksek bir ses seviyesine karşılık olabilir. Konuşma yol gürültüsüne rağmen duyulur ama fiziksel ses seviyesi aralığı dar tutulur. Otomobiller daha geniş bir fiziksel ses seviyesi aralığı sağlayacak kadar iyi yalıtılmış olabilirler.
Başka bir konuşan tarayıcının bir apartmanda, gecenin geç vakitlerinde, bir oturma odasında kullanımı: '0' epeyce düşük bir seviyeye, '100' ise yeterince düşük bir seviyeye ayarlanır. İlk örnekteki gibi fiziksel aralık küçük tutulur, farklı olarak, fiziksel ses seviyesi iyice düşüktür.
Sessiz ve yalıtılmış bir evde, pahalı yüksek kalitede bir ev sinema sistemi: '0' epeyce kısık, '100' ise oldukça yüksek bir ses düzeyine karşılıktır. Yani, fiziksel ses seviyesi aralığı oldukça geniş tutulmuştur.
Bu durumların hepsinde aynı yazar biçembendi kullanılabilir; istemci tarafında '0' ve '100' için uygun ses seviyeleri belirtmek yetecektir.
Bu nitelik metnin seslendirilip seslendirilmeyeceğini; seslendirilecekse bunun nasıl olacağını belirtir. Olası değerler (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
Metin seslendirilmez. Yine de elemanın astsalları bu değeri geçersiz kılıp metnin seslendirilmesini sağlayabilir. (Bir elemanın ve astsallarının seslendirilmemesini sağlamak için
Bir elemanı ve çocuklarını seslendirmek için dile bağlı sesletim kuralları kullanılır.
Metin harf harf okunur (kısaltmalarda yararlıdır).
Bir elemanın
Bir elemanın içeriği seslendirilirken konuşma öncesi veya konuşma sonrası beklemeler için kullanılırlar. Değerlerin anlamları şöyledir :
Belirtilen mutlak süre kadar beklenir (saniye veya milisaniye cinsinden).
Bekleme süresi
Bekleme süreleri elemanın içeriğine ve varsa
Konuşma hızındaki büyük değişikliklere karşı kararlı kalabilen bir biçembent oluşturmak için biçembent yazarlarının göreli birimleri kullanması önerilir.
İşitsel simgeler elemanların anlamlarını ayırdetmenin başka bir yoludur. Bir elemanın başlangıcında ve/veya bitişinde bir takım sesler çalınabilir. Değerlerin anlamları şöyledir:
İşitsel simgenin kaynağının alınacağı tanım-yeridir. Eğer tanım-yerinden alınan dosya bir ses dosyası değil de bir resim dosyasıysa, özkaynak yoksayılır ve nitelik
Bir işitsel simgenin olmadığı anlamına gelir.
Bu ikisi eşdeğerdir:
Eğer kullanıcı arayüzü işitsel simgeleri oluşturamıyorsa (kullanıcının ortamı uygun olmayabilir), başka bir uyaranın kullanılması önerilir (bir uyarı penceresi göstermek, bir uyarı sesi vermek gibi).
Diğer içerik üretme teknikleri hakkında bilgi edinmek için
Bu değer mevcutsa, ebeveyn elemanın
Bu değer mevcutsa ve artalan sesinin süresi elemanın içeriğinin tamamen okunmasına eşlik edemeyecek kadar kısaysa, artalan sesinin tekrar tekrar çalınacağını belirtir. Aksi takdirde, artalan sesi bir kere çalınır ve biter. Bu nitelik, görsel ortamların
Ebeveyn elemanın sesi çalmaya devam eder (bu niteliğin miras alınması durumundaki gibi yeniden başlatılmaz).
Bu değer artalanın sessiz olacağını belirtir. Eğer ebeveynin artalan sesi varsa, bu elemanın başlangıcında artalan sesi susturulur, bitişinde devam ettirilir.
Uzamsal seslendirme işitsel sunum için önemli bir biçemsel tarz oluşturur. Birbirlerinden ayrı çeşitli seslerin gerçek hayattaki gibi (kişiler nadiren aynı odada aynı spotun altında olur) seslendirilmesini doğal bir yolla sağlar. Stereo hoparlörler yanal sesleri üretir. Stereo kulaklıklar veya daha da ileri giderek 5 hoparlörlü ev sinema sistemleri çok yönlü sesler üretebilir ve çok hoparlörlü sistemler gerçek üç boyutlu seslendirmeyi sağlayabilir. Ayrıca VRML 2.0, giderek yaygınlaşacağı umulan uzamsal seslendirme donanımına uygulanacak uzamsal seslendirme içerir.
Açısal yatay değerlerinin anlamları (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
Konum '-360deg' den '360deg' ye uzanan bir aralıkta bir açı olarak belirtilir. '0deg' doğrudan başın ortasında yer alan sese, '90deg' sağdan, '180deg' arkadan, '270deg' (veya '-90deg') soldan gelen sese karşılıktır.
'270deg' ile aynı.
'300deg' ile aynı.
'320deg' ile aynı.
'340deg' ile aynı.
'0deg' ile aynı.
'20deg' ile aynı.
'40deg' ile aynı.
'60deg' ile aynı.
'90deg' ile aynı.
Sesi mevcut açıya göre sola taşır, başka bir deyişle açıdan 20 derece çıkarır. Aritmetik taşma değeri 360 derecedir. Sola doğru hareketin saat yelkovanının ters yönünde bir hareketi ifade ettiğine ve miras alınan ses dinleyicinin gerisinde kalsa bile (ses sağa gidiyormuş gibi algılanır) daima 20 derece çıkarıldığına dikkat ediniz.
Sesi mevcut açıya göre sağa taşır, başka bir deyişle açıya 20 derece eklenir. Taşıma hareketinin aritmetiği için
Bu nitelik çoğunlukla bir sinyali farklı ses seviyeleriyle farklı kanallardaki seslere karıştırarak gerçeklenir. Ayrıca seste aldatmacaya sebep olan faz kaydırma, sayısal gecikirme gibi teknikler uygulanır. İstenen etkinin oluşturulması için uygulanan tekniğin hassasiyeti ve hoparlör sayısı tamamen kullanıcı arayüzüne bağlıdır; bu nitelik sadece isteneni belirtmek için kullanılır.
Eğer uzamsal yatay açı belirtilmiş ve çıktı aygıtı dinleme konumunun gerisindeki sesleri üretemiyorsa, kullanıcı arayüzleri arka yarımküredeki sesleri ön yarımküre seslerine çevirmelidir. Şöyle bir yöntem uygulanabilir:
Açısal düşey değerlerinin anlamları (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
'-90deg' ile '90deg' arasında açısal yükseklik belirtir. '0deg' yatayda ileri (ufkî) yönü belirtir. '90deg' tam üst tepe noktayı, '-90deg' ise tam alt tepe noktayı belirtir.
'-90deg' ile aynı.
'0deg' ile aynı.
'90deg' ile aynı.
Açısal yüksekliğe 10 derece ekler.
Açısal yükseklikten 10 derece çıkarır.
Bu etkiye ulaşmada kullanılan teknik ve kullanılan hoparlör sayısı tanımlanmamıştır; bu nitelik sadece isteneni belirtmek için kullanılır.
Bu nitelik konuşma hızını belirtir. Hem mutlak hem de göreli değerlere izin verildiğine (
Dakikada söylenen sözcük sayısını belirtir. Nicelik dilden dile değişiklik gösterse de konuşma bireştiriciler tarafından yaygın olarak desteklenmektedir.
Dakikada 80 kelimeye eşdeğer.
Dakikada 120 kelimeye eşdeğer.
Dakikada 180-200 kelimeye eşdeğer.
Dakikada 300 kelimeye eşdeğer.
Dakikada 500 kelimeye eşdeğer.
Konuşma hızına dakikada 40 kelime ekler.
Konuşma hızından dakikada 40 kelime çıkarır.
Değerler virgül ayraçlı olarak ses ailesi isimlerini öncelik sırasına sokar (
Ses ailesi isimleri. Olası değerler:
Özel seslerin isimleri (komedyen, romeo, julyet, suflör gibi).
Özel ses isimleri tırnak içine alınabilir ve zaten
Konuşma sesinin ortalama tonu/perdesi/frekansı belirtilir. Bir sesin ortalama frekansı ses ailesine bağlıdır. Örneğin erkek sesleri için ortalama frekans 120 Hz civarında iken kadın sesleri için bu değer 210 Hz civarındadır.
Değerlerin anlamları:
Konuşma sesinin Hz cinsinden ortalama frekansı belirtilir.
Bu değerler ses ailesine bağlı değerler olup mutlak frekanslara uygulanmazlar. Kullanıcı arayüzlerinin bu değerleri ses ailesine ve kullanıcının ortamına bağlı olarak uygun değerlere ayarlaması gerekir. Bununla birlikte kullanıcı arayüzlerinin bu değerleri rasgele değil en düşük frekanstan en yüksek frekansa kadar sırayla atamalıdırlar.
Sesin ortalama frekansa göre değişimi belirtilir. Bir insan sesinin algılanan ses tonu temel ses frekansına göre saptanır ve bu frekans erkekler için 120 Hz civariında, kadınlar için 210 Hz civarındadır. İnsan dilleri ses yüksekliği ve ses frekansı değiştirilerek konuşulur. Bu değişimler ek anlamlar taşır ve vurgu ifade eder. Bu bakımdan şakrak bir ses gerek seviye gerekse frekans olarak çok büyük değişimler gösterir. Bu nitelik ortalama ses frekansının temel ses frekansından ne kadar sapabileceğini belirtir.
Değerlerin anlamları (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
'0' ile '100' arasında bir değer. '0' değeri, düz monoton bir ses üretirken, 50 normal iniş-çıkışlı, 100 ise şakrak bir ses aralığı belirtir.
Bir sesin şivesel hatlarındaki yerel çıkışların (vurguların) yüksekliğini belirtir. Örneğin İngilizce vurgulu bir dildir ve cümlenin farklı parçaları birincil, ikincil ve üçüncül vurgu (stress) alanlarına ayrılır.
Değerlerin anlamları:
'0' ile '100' arasında bir değer. Değerlerin anlamı konuşulan dile bağımlıdır. Örneğin, '50' seviyesi bir standart İngilizce konuşan erkek sesi (ortalama frekans = 122 Hz) olup normal iniş-çıkışlara ve vurguya sahiptir; oysa aynı değere sahip bir İtalyan sesi tamamen farklı bir anlama gelecektir.
Konuşma sesinin berraklık ve zenginliğini (richness) belirtir. Zengin bir ses büyük bir odayı doldururken yumuşak bir ses bunu yapamayacaktır. Buradaki "yumuşak" sesin genlik zarfındaki değişimin yumuşaklığını ifade eder.
Değerlerin anlamları:
'0' ile '100' arasında bir değer. Daha yüksek değer emsalleri arasında daha duyulabilir bir sesi ifade eder. Daha düşük değerler daha yumuşak daha kulağa hoş gelen bir ses üretir.
Konuşma niteliklerinden biri,
Bu nitelik konuşmada noktalama işaretlerinin nasıl belirtileceği ile ilgilidir. Değerlerin anlamları:
Noktalı virgül, parantezler gibi noktalama işeretleri isimleriyle söylenir.
Noktalama işaretlerinden hiç bahsedilmez ama doğal bekleme değişklikleri ile belirtilir.
Sayıların nasıl seslendirileceğini belirtir. Değerlerin anlamları (Değerlerin Türkçeleri köşeli ayraç içinde yanlarına yazılmıştır):
Rakamlar tek tek söylenir. Yani "237" için "iki üç yedi" denir.
Sayı rakam rakam değil bir sayı olarak okunur. Yani, "237" için "iki yüz otuz yedi" denir. Sayıların söylenişi dile bağlıdır.