<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>

<div1 id="colors">
<head>Renkler ve artalanlar</head>
<p>BB nitelikleri biçembent yazarlarına bir elemanın artalanını ve önalan rengini belirtebilme imkanı tanır. Artalan için bir renk belirtilebildiği gibi bir resim de belirtilebilir. Artalan nitelikleriyle artalan resmi belli bir yere yerleştirilebilir, yinelenebilir ve  <termref def="viewport">görüntü alanına</termref> göre sabit mi olacak yoksa kaydırılabilecek mi belirtilebilir.</p>

<p>Geçerli renk değerleri ve değer sözdizimi için <specref ref="color-units"/> bölümüne bakınız.</p>

<div2 id="colors-prop">
<head>Önalan rengi: <property>color</property> niteliği</head>

<indexterm><primary sortas="color-"><property>color</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>color</property></secondary></indexterm>
<propinfo>
  <propname>color</propname>
  <value><valueref>renk</valueref> | <literal>inherit</literal></value>
  <initial>kullanıcı arayüzüne bağlı</initial>
  <applies-to/>
  <inherited>evet</inherited>
  <percentages/>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p>Bu nitelik bir elemanın metin içeriğinin önalan rengini belirler. Kırmızı rengi belirtmenin çeşitli yolları vardır:</p>

<eg>em { color: red }              /* önceden tanımlı renk ismi */
em { color: rgb(255,0,0) }     /* KYM aralığı: 0-255   */</eg>
</div2>

<div2 id="colors2">
<head>Artalan</head>

<p>Biçembent yazarları bir elemanın artalanını bir resim veya bir renk olarak belirtebilirler. <titleref ref="box">Çerçeve modeli</titleref> gereğince, "artalan" denilince, <termref def="box-content-area">içerik</termref>, <termref def="box-padding-area">kenar iç boşluğu</termref> ve <termref def="box-border-area">kenar çizgisi</termref> alanlarının artalanlarından bahsediyor oluruz. Kenar çizgisi renkleri ve biçemleri <titleref ref="border-properties">kenar çizgisi nitelikleri</titleref> ile belirtilir. Kenar dış boşlukları daima saydamdır, dolayısıyla ebeveyn çerçevenin artalan renginde görünürler.</p>

<p>Artalan nitelikleri miras alınmaz, ancak bir elemanın <property>background-color</property> niteliğinin ilk değeri öntanımlı olarak <literal>transparent</literal> (saydam) olduğundan artalan rengi ebeveynin rengindeymiş gibi görünecektir.</p>

<p>Kök elemanın ürettiği çerçevenin artalanı <termref def="canvas">tuvalin</termref> tamamını kapsar.</p>

<p>HTML belgeler sözkonusu olduğunda, artalanın kök eleman olan <htmltag>html</htmltag> için değil <htmltag>body</htmltag> elemanı için belirtilmesini öneririz. Kullanıcı arayüzleri tuvalin artalanını doldururken şu öncelik kurallarına uymalıdırlar: eğer <htmltag>html</htmltag> elemanının <property>background</property> niteliğinin değeri <literal>transparent</literal> değerinden farklıysa o kullanılır, değilse <htmltag>body</htmltag> elemanının <property>background</property> niteliğinin değeri kullanılır. Eğer elde edilen değer <literal>transparent</literal> ise oluşum tanımsızdır.</p>

<example>
<p>Bu kurallara göre, aşağıdaki HTML belgenin tuvali bir "mermer" artalana sahip olacaktır:</p>

<eg><![CDATA[<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0//EN">
<html>
  <head>
    <title>Tuval artalanının belirtilmesi</title>
    <style type="text/css">
       BODY { background: url("http://style.com/mermer.png") }
    </style>
  </head>
  <body>
    <p>Artalanım mermer.
  </body>
</html>]]></eg>
</example>

<div3 id="background-properties">
<head>Artalan nitelikleri: <property>background-color</property>, <property>background-image</property>, <property>background-repeat</property>, <property>background-attachment</property>, <property>background-position</property> ve <property>background</property></head>

<indexterm><primary sortas="background-color"><property>background-color</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary><valueref>background-color</valueref></primary></indexterm>
<indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background-color</property></secondary></indexterm>
<propinfo role="asvalue">
  <propname>background-color</propname>
  <value><valueref>renk</valueref> | <literal>transparent</literal> | <literal>inherit</literal></value>
  <initial><literal>transparent</literal></initial>
  <applies-to/>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages/>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p><indexterm><primary><valueref>renk</valueref></primary></indexterm>
Bu nitelik bir elemanın artalan renginin ya bir <valueref>renk</valueref>  değeri olarak ya da arkasının görünmesini sağlayan <literal>transparent</literal> değeriyle belirtilebilmesini sağlar.</p>

<indexterm><primary sortas="background-image"><property>background-image</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary><valueref>background-image</valueref></primary></indexterm>
<indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background-image</property></secondary></indexterm>
<propinfo role="asvalue">
  <propname>background-image</propname>
  <value><valueref>tanım-yeri</valueref> | <literal>none</literal> | <literal>inherit</literal></value>
  <initial><literal>none</literal></initial>
  <applies-to/>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages/>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p>Bu nitelik bir elemanın artalan resmini belirtmek için kullanılır. Biçembent yazarı belge için bir artalan resmi belirtiyorsa, resme erişilemediğinde gösterilmek üzere bir de artalan rengi belirtmelidir. Resim erişilebilir olduğunda resim, artalan renginin ürerinde oluşturulacaktır. (Dolayısıyla, resmin saydam bölgelerinden artalan rengi görünecektir.)</p>

<p><indexterm><primary><valueref>tanım-yeri</valueref></primary></indexterm>
Bu niteliğe değer olarak bir resmin bulunmadığı durumda <literal>none</literal>, resmin yerini belirtmek için <valueref>tanım-yeri</valueref> belirtilir.</p>

<eg>body { background-image: url("mermer.gif") }
p { background-image: none }</eg>

<indexterm><primary sortas="background-repeat"><property>background-repeat</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary><valueref>background-repeat</valueref></primary></indexterm>
<indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background-repeat</property></secondary></indexterm>
<propinfo role="asvalue">
  <propname>background-repeat</propname>
  <value><literal>repeat</literal> | <literal>repeat-x</literal> | <literal>repeat-y</literal> | <literal>no-repeat</literal> | <literal>inherit</literal></value>
  <initial><literal>repeat</literal></initial>
  <applies-to/>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages/>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p>Eğer bir artalan resmi belirtilmişse bu nitelikle resmin yinelenip yinelenmeyeceği, yinelenecekse nasıl yineleneceği belirtilir. Resmin yinelendiği alanlara bir çerçevenin <termref def="box-content-area">içerik</termref>, <termref def="box-padding-area">kenar iç boşluğu</termref> ve <termref def="box-border-area">kenar çizgisi</termref> alanları dahildir. Değerlerin anlamları şöyledir:</p>

<varlist>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>repeat</literal></primary></indexterm>
<literal>repeat</literal> [yinele]</label>
<def><p>Resim hem yatayda hem de düşeyde yinelenir.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>repeat-x</literal></primary></indexterm>
<literal>repeat-x</literal></label>
<def><p>Resim sadece yatay olarak yinelenir.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>repeat-y</literal></primary></indexterm>
<literal>repeat-y</literal></label>
<def><p>Resim sadece düşey olarak yinelenir.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>no-repeat</literal></primary></indexterm>
<literal>no-repeat</literal> [yineleme]</label>
<def><p>Resim yinelenmez; resmin sadece bir kopyası oluşturulur.</p></def>
</gitem>
</varlist>

<example>
<eg>body {
  background: white url("pendant.gif");
  background-repeat: repeat-y;
  background-position: center;
}</eg>

<figure id="img-bg-repeat">
<graphic source="images/bg-repeat.gif" alt="Kenar iç boşlukları ve içerik boyunca düşey olarak yinelenen ortalanmış bir artalan resmi" />
[<loc href="images/longdesc/bg-repeat-desc.html" title="Artalan örüntüsü için geniş açıklama">Açıklama</loc>]
<caption>Artalan resminin bir kopyası ortaya yerleştirildikten sonra eleman boyunca bir şerit oluşturmak üzere yukarı ve aşağı doğru resim yinelenmiştir.</caption>
</figure>
</example>

<indexterm><primary sortas="background-attachment"><property>background-attachment</property> </primary></indexterm>
<indexterm><primary><valueref>background-attachment</valueref></primary> </indexterm><indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background-attachment</property></secondary></indexterm>
<propinfo role="asvalue">
  <propname>background-attachment</propname>
  <value><literal>scroll</literal> | <literal>fixed</literal> | <literal>inherit</literal></value>
  <initial><literal>scroll</literal></initial>
  <applies-to/>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages/>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p>Eğer bir artalan resmi belirtilmişse bu nitelikle resmin <termref def="viewport">görüntü alanına</termref> göre sabit mi (<literal>fixed</literal>) yoksa kaydırılabilir mi (<literal>scroll</literal>) olacağı belirtilir.</p>

<note><p>Her belge için sadece bir görüntü alanı vardır. Yani, bir eleman kaydırma mekanizmasına sahip olsa bile (<property>overflow</property> niteliğine bakınız), bir sabit (<literal>fixed</literal>) artalan onunla hareket ettirilemez.</p></note>

<p>Bir resim sabitlenmiş olsa bile, sadece elemanın içerik ve kenar iç boşluk alanının artalanı olarak görünür olacaktır. Bu bakımdan resim döşenmiş (<tt>background-repeat: repeat</tt>) olmadıkça görünür olmayabilir.</p>

<example>
<p>Bu örnekte eleman kaydırıldığında görüntü alanına yapışık kalan sonsuz bir düşey şerit oluşturulmaktadır.</p>

<eg>body {
  background: red url("pendant.gif");
  background-repeat: repeat-y;
  background-attachment: fixed;
}</eg>
</example>

<p>Kullanıcı arayüzleri <literal>fixed</literal> değerini <literal>scroll</literal> olarak değerlendirebilirler. Yine de en azından <htmltag>html</htmltag> ve <htmltag>body</htmltag> elemanları için <literal>fixed</literal> değerinin doğru yorumlanması önerilir, çünkü bir yazar açısından, bir resmi sunmak için, <literal>fixed</literal> değerini doğru destekleyen bir tarayıcıdan başka yol olmayabilir. Ayrıntılar için <specref ref="conformance"/> bölümüne bakınız.</p>

<indexterm><primary sortas="background-position"><property>background-position</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary><valueref>background-position</valueref></primary></indexterm><indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background-position</property></secondary></indexterm>
<propinfo role="asvalue">
  <propname>background-position</propname>
  <value>[ [<valueref>yüzdelik</valueref> | <valueref>uzunluk</valueref> ]{1,2} | [ [ <literal>top</literal> | <literal>center</literal> | <literal>bottom</literal> ] || [ <literal>left</literal> | <literal>center</literal> | <literal>right</literal> ] ] ] | <literal>inherit</literal></value>
  <initial><literal>0% 0%</literal></initial>
  <applies-to><termref def="block-level">blok seviyesinden</termref> ve <termref def="replaced-element">yerleştirilen</termref> elemanlar</applies-to>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages>çerçevenin kende boyutları ölçüt alınır</percentages>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p>Eğer bir artalan resmi belirtilmişse bu nitelik onun ilk konumunu belirler. Değerlerin anlamları şöyledir:</p>

<varlist>
<gitem>
<label><indexterm><primary><valueref>yüzdelik</valueref></primary></indexterm>
<valueref>yüzdelik</valueref> <valueref>yüzdelik</valueref></label>
<def><p>'0% 0%' şeklinde bir değer çifti olarak, resmin sol üst köşesi çerçevenin <termref def="padding-edge">kenar iç boşluk alanı</termref>nın sol üst köşesine hizalanır. '100% 100%' şeklinde bir değer çifti olarak, resmin sol üst köşesi çerçevenin <termref def="padding-edge">kenar iç boşluk alanı</termref>nın sağ alt köşesine hizalanır. Değer '14% 84%' çifti olarak verildiğinde, resmin sol üst köşesi, kenar iç boşluk alanının sol üst köşesinin, yatayda kenardan kenara %14 sağına ve düşeyde kenardan kenara %84 aşağısına yerleştirilir.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><valueref>uzunluk</valueref></primary></indexterm>
<valueref>uzunluk</valueref> <valueref>uzunluk</valueref></label>
<def><p>'2cm 2cm' çifti olarak belirtildiğinde resmin sol üst köşesi, kenar iç boşluk alanının sol üst köşesinden 2cm sağa ve 2cm aşağı yerleştirilir</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>left</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>top</literal></primary></indexterm>
<literal>top left</literal> ve <literal>left top</literal></label>
<def><p>'0% 0%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>center</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>top</literal></primary></indexterm>
<literal>top</literal>, <literal>top center</literal> ve
<literal>center top</literal></label>
<def><p>'50% 0%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>top</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>right</literal></primary></indexterm>
<literal>right top</literal> ve <literal>top right</literal></label>
<def><p>'100% 0%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>left</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>center</literal></primary></indexterm>
<literal>left</literal>, <literal>left center</literal> ve
<literal>center left</literal></label>
<def><p>'0% 50%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>center</literal></primary></indexterm>
<literal>center</literal> ve <literal>center center</literal></label>
<def><p>'50% 50%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>right</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>center</literal></primary></indexterm>
<literal>right</literal>, <literal>right center</literal> ve
<literal>center right</literal></label>
<def><p>'100% 50%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>left</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>bottom</literal></primary></indexterm>
<literal>bottom left</literal> ve <literal>left
bottom</literal></label>
<def><p>'0% 100%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>center</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>bottom</literal></primary></indexterm>
<literal>bottom</literal>, <literal>bottom center</literal> ve
<literal>center bottom</literal></label>
<def><p>'50% 100%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label><indexterm><primary><literal>bottom</literal></primary></indexterm>
<indexterm><primary><literal>right</literal></primary></indexterm>
<literal>bottom right</literal> ve <literal>right bottom</literal></label>
<def><p>'100% 100%' ile aynı.</p></def>
</gitem>
</varlist>

<p>Eğer sadece bir yüzdelik veya uzunluk değeri verilmişse bu değer sadece yatay konum için kullanılır; düşey konum %50 yapılır. Uzunluk ve yüzdelik değerlerin birlikte verilmesi de mümkündür ('50% 2cm' gibi). Negatif konumlara izin verilmez. Anahtar sözcükler uzunluk ve yüzdelik değerlerle birlikte belirtilemez. Olası değer birlikteliklerinin hepsi yukarıda verilmiştir.</p>

<eg>body { background: url("banner.jpeg") right top }    /* 100%   0% */
body { background: url("banner.jpeg") top center }   /*  50%   0% */
body { background: url("banner.jpeg") center }       /*  50%  50% */
body { background: url("banner.jpeg") bottom }       /*  50% 100% */</eg>

<p>Eğer artalan rengi görüntü alanı içinde sabitlenecekse (<property>background-attachment</property> niteliğine bakınız) resim, elemanın kenar iç boşluk alanına göre değil görüntü alanına göre konumlanır. Örnek:</p>

<example>
<eg>body {
  background-image: url("logo.png");
  background-attachment: fixed;
  background-position: 100% 100%;
  background-repeat: no-repeat;
}</eg>

<p>Bu örnekte görüntü alanının sağ üst köşesine resim tek başına  yerleştirilmektedir.</p>
</example>

<indexterm><primary><property>background</property></primary></indexterm>
<indexterm><primary>nitelikler</primary> <secondary><property>background</property></secondary></indexterm>
<propinfo>
  <propname>background</propname>
  <value>[ <valueref>background-color</valueref> || <valueref>background-image</valueref> || <valueref>background-repeat</valueref> || <valueref>background-attachment</valueref> || <valueref>background-position</valueref> ] | <literal>inherit</literal></value>
  <initial>kestirme nitelikler için tanımlanmaz</initial>
  <applies-to/>
  <inherited>hayır</inherited>
  <percentages><valueref>background-position</valueref> için izin verilir</percentages>
  <media><termref def="visual-media-group">görsel</termref></media>
</propinfo>

<p><property>background</property> niteliği biçembendin aynı noktasında tek tek artalan niteliklerinin değerleri için kestirme bir niteliktir (yani, <property>background-color</property>, <property>background-image</property>, <property>background-repeat</property>, <property>background-attachment</property> ve <property>background-position</property> nitelikleri için).</p>

<p><property>background</property> niteliği önce tek tek artalan niteliklerine kendi ilk değerlerini atadıktan sonra bildirimde değer belirtilenlere belirtilen değerlerini atar.</p>

<example>
<p>Aşağıdaki ilk kuralda sadece <property>background-color</property> niteliği için değer belirtilmiştir; diğer nitelikler ilk değerleriyle kalmıştır. İkinci kuralda tek tek bütün nitelikler için değer belirtilmiştir:</p>

<eg>body { background: red }
p { background: url("chess.png") gray 50% repeat fixed }</eg>
</example>
</div3>
</div2>

<div2 id="gamma-correction">
<head>Gamma düzeltmesi</head>

<p><emph>Gamma ile ilgili bilgi edinmek için <bibref ref="ref-PNG10"/> belirtimindeki Gamma Öğreticisini okuyunuz.</emph></p>

<p>Gamma düzeltmesinini hesaplanmasında, çıktısını bir katot ışınlı tüp (CRT) üzerinde görüntüleyen kullanıcı arayüzleri bir ideal CRT varlığını kabul ederek renk oranlamasının sebep olduğu görünür gamma üzerindeki etkileri yoksayarlar. Yani, mevcut platformlarda ihtiyaç duydukları asgari gereksinimler şöyledir:</p>

<glist>
<gitem>
<label>MS-Windows</label>
<def><p>yok</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label>X11 kullanan Unix</label>
<def><p>yok</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label>QuickDraw kullanan Mac</label>
<def><p>Gamma 1.45 uygulanır <bibref ref="ref-ICC32"/> (ColorSync-savvy uygulamaları, doğru renk düzeltmesi yapmak için ColorSync'e sRGB ICC profilini basitçe aktarabilirler)</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label>X kullanan SGI</label>
<def><p><tt>/etc/config/system.glGammaVal</tt> dosyasındaki gamma değeri kullanılır (öntanımlı değer 1.70; Irix 6.2 ve yukarısını çalıştıran sistemlerde sRGB ICC profili renk yönetim sitemine basitçe aktarılabilir)</p></def>
</gitem>
<gitem>
<label>NeXTStep kullanan NeXT</label>
<def><p>Gamma 2.22 kullanılır.</p></def>
</gitem>
</glist>

<p>"Gamma uygulanır" demek, K, Y, ve M'nin her biri işletim sistemine aktarılmadan önce K'=K<sup>gamma</sup>, Y'=Y<sup>gamma</sup>,
M'=M<sup>gamma</sup> olacak şekilde dönüştürülmelidir, demektir.</p>

<p>Bu, her tarayıcı çağrısı başına bir kere 256 elemanlı bir başvuru tablosu aşağıdaki gibi inşa edilerek hızlıca yapılabilir:</p>

<eg>for i := 0 to 255 do
  raw := i / 255.0;
  corr := pow (raw, gamma);
  table[i] := trunc (0.5 + corr * 255.0)
end</eg>

<p>Böylece benek başına çok daha az işlemle her renk özniteliği için olağanüstü matematiksel işlemlere gerek kalmadan işlemler yapılabilir.</p>

</div2>
</div1>


