2.1 Konumlar

Bir konum üç parçadan oluşur:

• konum ve bağlamsal düğüm tarafından seçilen düğümler arasındaki ilişkiyi belirten dallar,

• konum tarafından seçilen düğümlerin

  genişletilmiş ismini
  ve düğüm türünü belirten bir düğüm sınaması ve

• konum tarafından seçilen düğüm kümesini sadeleştirecek keyfi ifadelerin kullanıldığı sıfır veya daha çok sayıda dayanak.

Bir konumun sözdizimi, bir çift ikinokta imi ile ayrılmış bir dal ismi ve düğüm sınamasından sonra gelebilen sıfır veya daha çok sayıda köşeli ayraç içine alınmış ifadeden ibarettir. Örneğin, child::para[position()=1] konumunda, child dalın ismi, para sınanan düğüm ve [position()=1] ise dayanaktır.

Konum tarafından seçilen düğüm kümesi, daldaki düğüm sınamasının ilk düğüm kümesinden dayanaklardaki koşulları sağlayanların oluşturduğu düğüm kümesidir.

Düğümleri oluşturan ilk düğüm kümesi, dal tarafından belirtilen bağlamsal düğümle ilişkilidir ve sınanan düğüm tarafından belirtilen

ilk düğüm kümesi, yeni düğüm kümesini üretecek ilk dayanak tarafından süzülür; bu yeni düğüm kümesi de ikinci dayanak tarafından süzülür ve böyle devam eder. Elde edilen düğüm kümesi konum tarafından seçilen düğüm kümesi olur. Dal, her dayanağın değerlendirilişine etki eder, dolayısıyla bir dayanağın anlamı ait olduğu dala göre tanımlanır. Daha fazla bilgi için

2.2 Dallar

Çevirmenin notu:

Bu bölümdeki resimler bu belirtimin

Almanca çevirisinden alıntıdır

ve açıklamaları şekillerle pekiştirmek için kullanılmışlardır.

Olası dallar:

• child dalı, bağlamsal düğümün çocuklarını içerir.
  
  

• descendant dalı, bağlamsal düğümün astsallarını içerir; bir astsal, bir çocuk veya bu çocuğun çocuğu veya benzeri olabilir. Bu bakımdan bir bağlamsal düğümün astsal düğümleri hiçbir zaman öznitelik veya başka isim-alanından düğümler içermez.
  
  

• parent dalı, bağlamsal düğümün
  ebeveyn
  ini içerir (varsa).
  
  

• ancestor dalı, bağlamsal düğümün üstsellerini içerir; bağlamsal düğümün üstselleri, bağlamsal düğümün
  ebeveyn
  i ve bu ebeveynin ebeveyni ve benzerlerinden oluşur; bu durumda üstsel dal, bağlamsal düğümün kendisi bir kök düğüm olmadıkça, daima kök düğümü içerecektir.
  
  

• following-sibling dalı, bağlamsal düğümün tüm küçük kardeşlerini içerir; eğer bağlamsal düğüm bir öznitelik düğümü veya bir isim-alanı düğümü ise, following-sibling dalı boştur.
  
  

• preceding-sibling dalı, bağlamsal düğümün tüm büyük kardeşlerini içerir;eğer bağlamsal düğüm bir öznitelik düğümü veya bir isim-alanı düğümü ise, preceding-sibling dalı boştur.
  
  

• following dalı, bağlamsal düğümün astsalları, öznitelik düğümleri ve isim-alanı düğümleri hariç, belgedeki sırasına göre bağlamsal düğümden sonra gelen tüm düğümleri içerir.
  
  

• preceding dalı, bağlamsal düğümün üstselleri, öznitelik düğümleri ve isim-alanı düğümleri hariç, belgedeki sırasına göre bağlamsal düğümden önce gelen tüm düğümleri içerir.
  
  

• attribute dalı, bağlamsal düğümün özniteliklerini içerir; bağlamsal düğüm bir eleman olmadığı takdirde dal boş olacaktır.

• namespace dalı, bağlamsal düğümün isim-alanı düğümlerini içerir; bağlamsal düğüm bir eleman olmadığı takdirde dal boş olacaktır.

• self dalı, sadece bağlamsal düğümün kendini içerir.
  
  

• descendant-or-self dalı, bağlamsal düğümün kendini ve astsallarını içerir.
  
  

• ancestor-or-self dalı, bağlamsal düğümün kendini ve üstsellerini içerir; bu durumda kök düğümü daima içerecektir.
  
  

Not:

ancestor, descendant, following, preceding ve self dalları belgeyi bölümlere ayırır (öznitelik ve isim-alanı düğümleri hariç): Birbirlerini içermeksizin birlikte belgedeki tüm düğümleri içerirler.

2.3 Düğüm Sınamaları

• Öznitelik dalı için başat düğüm türü özniteliktir.
• İsim-alanı dalı için başat düğüm türü isim-alanıdır.
• Diğer dallar için başat düğüm türü elemandır.

Bir

Düğüm sınamasındaki bir

* düğüm sınaması başat düğüm türü ne olursa olsun doğru sonucunu verecektir. Örneğin, child::* konumu bağlamsal düğümün bütün eleman çocuklarını, attribute::* konumu ise bağlamsal düğümün bütün özniteliklerini içerecektir.

Bir düğüm sınaması

text() düğüm sınaması herhangi bir metin düğümü için doğru sonucunu verecektir. Örneğin, child::text() konumu bağlamsal düğümün metin düğümü çocuklarını içerecektir. Benzer şekilde, comment() düğüm sınaması herhangi bir açıklama düğümü için ve processing-instruction() düğüm sınaması herhangi bir işlem yönergesi düğümü için doğru sonucunu verecektir. processing-instruction() sınaması bir

node() düğüm sınaması düğüm türü ne olursa olsun doğru sonucunu verecektir.

2.4 Dayanaklar

Bir dal ya ileri doğrudur ya da geriye doğrudur. Bir dal,

Bir dayanak yeni bir düğüm kümesi üretmek üzere bir düğüm kümesini bir dala göre filtreler. Düğüm kümesindeki filtrelenecek her düğüm için,

Bir

2.5 Kısaltılmış Sözdizimi

Kısaltılmış sözdizimi kullanılan konumsal yol örnekleri:

• para bağlamsal düğümün para eleman çocuğunu seçer.

• * bağlamsal düğümün tüm eleman çocuklarını seçer.

• text() bağlamsal düğümün tüm metin düğümü çocuklarını seçer.

• @name bağlamsal düğümün name özniteliğini seçer.

• @* bağlamsal düğümün tüm özniteliklerini seçer.

• para[1] bağlamsal düğümün ilk para çocuğunu seçer.

• para[last()] bağlamsal düğümün son para çocuğunu seçer.

• */para bağlamsal düğümün tüm para torunlarını seçer.

• /doc/chapter[5]/section[2] bağlamsal yolu doc'un 5. chapter'ının 2. section'ını seçer.

• chapter//para bağlamsal düğümün chapter eleman çocuklarının para eleman astsallarını seçer.

• //para belge kökünün para astsallarını, dolayısıyla bağlamsal düğümü içeren belgede bulunan tüm para elemanlarını seçer.

• //olist/item bağlamsal düğümü içeren belgede bulunan ve ebeveynleri olist olan tüm item elemanlarını seçer.

• . bağlamsal düğümün kendisini seçer.

• .//para bağlamsal düğümün para eleman astsallarını seçer.

• .. bağlamsal düğümün ebeveynini seçer.

• ../@lang bağlamsal düğümün ebeveyninin lang özniteliğini seçer.

• para[@type="warning"] bağlamsal düğümün, type özniteliğinin değeri warning olan tüm para çocuklarını seçer.

• para[@type="warning"][5] bağlamsal düğümün, type özniteliğinin değeri warning olan 5. para çocuğunu seçer.

• para[5][@type="warning"] bağlamsal düğümün 5. para çocuğunun type özniteliğinin değeri warning ise bu para çocuğu seçer.

• chapter[title="Introduction"] bağlamsal düğümün chapter çocuklarından

  dizgesel değer
  i Introduction'a eşit title çocukları olanları seçer.

• chapter[title] bağlamsal düğümün chapter çocuklarından en azından bir title çocuğu olanları seçer.

• employee[@secretary and @assistant] bağlamsal düğümün employee çocuklarından hem secretary hem de assistant özniteliklerine sahip olanları seçer.

En önemli kısaltma bir konumda child:: kullanmak zorunda kalmamaktır. Bunun için child öntanımlı dal olarak ele alınmıştır. Örneğin, div/para konumsal yolu child::div/child::para konumsal yolunun kısaltılmışıdır.

Ayrıca, öznitelikler için de bir kısaltma mevcuttur: attribute:: öneki yerine @ kullanılabilir. Örneğin, para[@type="warning"] konumsal yolu, child::para[attribute::type="warning"] yolunun kısaltılmışı olup bağlamsal düğümün para çocuklarından type özniteliğinin değeri warning olanlarını seçer.

// konumu, /descendant-or-self::node()/ konumunun kısaltmasıdır. Örneğin, //para konumu /descendant-or-self::node()/child::para konumunun kısaltılmışı olup belgedeki tüm para elemanlarını seçer (hatta para belge elemanı bile olsa seçilecektir, çünkü belge elemanı belge kökünün çocuğudur); div//para konumsal yolu child::div/descendant-or-self::node()/child::para yolunun kısaltılmışı olup bağlamsal düğümün div çocuklarının tüm para astsallarını seçer.

Not:

//para[1] konumsal yolu ile /descendant::para[1] aynı sonucu vermez. İkincisi para astsallarının ilkini seçerken, birincisi ebeveynlerinin ilk para çocukları olan tüm para elemanlarını seçer.

. konumu self::node() konumunun kısaltmasıdır. Bu özellikle // ile birlikte kullanışlıdır. Örneğin, .//para konumsal yolu

self::node()/descendant-or-self::node()/child::para

konumsal yolunun kısaltılmışı olup bağlamsal düğümün tüm para eleman astsallarını seçer.

Benzer şekilde, .. konumu parent::node() konumunun kısaltmasıdır. Örneğin, ../title konumsal yolu parent::node()/child::title konumsal yolunun kısaltması olup bağlamsal düğümün ebeveyninin title çocuklarını seçer.

3.1 Temel İfadeler

Bir

Parantezler ifadeleri gruplamak için kullanılabilir.

3.2 İşlev Çağrıları

Bir

Bir argüman, dizge türüne bir

3.3 Düğüm Kümeleri

Bir konumsal yol bir ifade olarak kullanılabilir. İfade, yol tarafından seçilen düğüm kümesini döndürür.

| işleci, terimlerinin düğüm kümeleri olmasını gerektirir ve terimlerinin birleşimini hesaplar.

Not:

Bir

Dayanak

kendisine uygulanan dalla ilişkili olarak anlamlandırılır. Örneğin, preceding::foo[1] konumu belgede geriye doğru ilk foo elemanını seçer, çünkü [1] dayanağına uygulanan dal öncekiler dalıdır; (preceding::foo)[1] konumu ise tersine belgede ileriye doğru ilk foo elemanını seçer, çünkü [1] dayanağına uygulanan dal çocuk daldır.

/ ve // işleçleri bir ifade ve bir göreli konumsal yol oluştururlar. İfadenin bir düğüm kümesi ile sonuçlanmaması bir hatadır. / işleci, bir konumsal yolda kullanılan / ile aynı anlama gelir. Bir konumsal yoldaki gibi // ifadesi de /descendant-or-self::node()/ konumunun kısaltmasıdır.

Düğüm kümelerine dönüştürülebilen hiçbir nesne türü yoktur.

3.4 Mantıksal İfadeler

Mantıksal türdeki bir nesnenin değeri ya 'doğru' ya da 'yanlış' olabilir.

Bir or ifadesi, her terimi

Bir and ifadesi, her terimi

Bir

1. Düğüm kümelerin katıldığı karşılaştırmaların tanımları:

   • Eğer karşılaştırılan nesneler düğüm kümeleriyse, karşılaştırmanın doğru olabilmesi için gerek ve yeter koşul, her iki kümeden birer düğümün

     dizgesel değer
     lerinin karşılaştırmasının doğru olmasıdır.

   • Eğer karşılaştırılan nesnelerden biri bir düğüm kümesi ve diğeri bir sayıysa, karşılaştırmanın doğru olabilmesi için gerek ve yeter koşul, düğüm kümesinden bir düğümünün

     dizgesel değer
     inin
     number
     işlevini kullanarak bir sayıya dönüştürüldükten sonra diğer nesnedeki sayıyla karşılaştırma sonucunun doğru olmasıdır.

   • Eğer karşılaştırılan nesnelerden biri bir düğüm kümesi ve diğeri bir dizgeyse, karşılaştırmanın doğru olabilmesi için gerek ve yeter koşul, düğüm kümesinden bir düğümün

     dizgesel değer
     inin diğer nesnedeki dizgeyle karşılaştırma sonucunun doğru olmasıdır.

   • Eğer karşılaştırılan nesnelerden biri bir düğüm kümesi ve diğeri bir mantıksal ifadeyse, karşılaştırmanın doğru olabilmesi için gerek ve yeter koşul, düğüm kümesinden bir düğümün

     dizgesel değer
     inin
     boolean
     işlevini kullanarak mantıksal bir değere dönüştürüldükten sonra diğer nesnenin mantıksal değeriyle karşılaştırma sonucunun doğru olmasıdır.

2. Karşılaştırılan nesnelerin ikisi de düğüm kümesi olmadığı takdirde, işleç de = veya != olduğunda, nesneler aşağıdaki gibi ortak bir türe dönüştürüldükten sonra karşılaştırılırlar:

   • Eğer karşılaştırılan nesnelerden en az biri mantıksal ifade ise nesneler

     boolean
     işlevi uygulanmış gibi birer mantıksal değere dönüştürüldükten sonra karşılaştırılırlar.

   • Aksi takdirde, karşılaştırılan nesnelerden en az biri bir sayıysa, nesneler

     number
     işlevi uygulanmış gibi birer sayıya dönüştürüldükten sonra karşılaştırılırlar.

   • Aksi takdirde, karşılaştırılan nesnelerden en az biri bir dizgeyse, nesneler

     string
     işlevi uygulanmış gibi birer dizgeye dönüştürüldükten sonra karşılaştırılırlar.

   = karşılaştırmasının sonucu sadece ve sadece nesneler birbirine eşitse doğru olacaktır. Sayılar IEEE 754'e [

   IEEE 754
   ] göre karşılaştırılırlar. İki mantıksal ifadenin her ikisinin de sonucu doğruysa veya her ikisinin de sonucu yanlışsa eşitlik doğru olacaktır. İki dizgenin eşit olması için ikisininde aynı UCS karakter dizisine sahip olması gerekli ve yeterlidir.

   Not:

   Eğer $x bir düğüm kümesini ifade ediyorsa, $x="foo" ile not($x!="foo") aynı anlama gelmeyecektir: Birincisi sadece ve sadece $x'teki bir düğüm foo

   dizgesel değer

   ine sahipse doğru olacaktır; ikincisi ise sadece ve sadece $x'teki bütün düğümler foo

   dizgesel değer

   ine sahipse doğru olacaktır.

3. Karşılaştırılan nesnelerin ikisi de düğüm kümesi olmadığı takdirde, işleç de <=, <, >= veya > olduğunda, nesnelerin ikisi de sayıya dönüştürüldükten sonra bu sayılar IEEE 754'e göre karşılaştırılırlar.

   • < karşılaştırması sadece ve sadece ilk sayı ikinciden küçükse doğru olacaktır.

   • <= karşılaştırması sadece ve sadece ilk sayı ikinciden küçük veya ona eşitse doğru olacaktır.

   • > karşılaştırması sadece ve sadece ilk sayı ikinciden büyükse doğru olacaktır.

   • >= karşılaştırması sadece ve sadece ilk sayı ikinciden büyük veya ona eşitse doğru olacaktır.

   Not:

   Bir XPath ifadesi bir XML belgede yer aldığı takdirde, < ve <= işleçleri XML 1.0 kuralları gereğince örneğin, < ve <= olarak öncelenmiş değerleriyle kullanılmalıdır. Aşağıdaki örnekte, test özniteliğinin değeri bir XPath ifadesidir:

   <xsl:if test="@value &lt; 10">...</xsl:if>

Not:

Yukarıdaki sözdizimi şu öncelik sırasıyla etki eder (ilkinin önceliği en düşük olmak üzere):

• or

• and

• =, !=

• <=, <, >=, >

İşleçlerin hepsinde işlemler soldan sağa doğru uygulanır.

Örneğin, 3 > 2 > 1 ifadesi (3 > 2) > 1 ifadesine eşdeğer olup ifade yanlış değeriyle sonuçlanır.

3.5 Sayılar

Bir sayı bir gerçel sayı olarak ifade edilir ve çift hassasiyetli 64 bitlik bir IEEE 754 değeri [

Aritmetik işleçler terimlerini

+ işleci terimlerini toplar.

İki terimli - işleci çıkarma yaparken tek terimli - işleci terimini olumsuzlar. -0'ın sıfırın eksi işaretlisi olarak değerlendirileceğine dikkat ediniz.

Not:

XML - imine isimlerde de izin verdiğinden - iminin işleç olarak algılanması için önüne bir boşluk karakteri konması gerekir. Örneğin, foo-bar ifadesi foo-bar isimli çocuk elemanları içeren bir düğüm kümesi olarak ele alınacaktır. Halbuki, foo - bar ifadesi foo ve bar çocuk elemanlarının sayıya dönüştürülen

dizgesel değer

lerinin farkı olarak ele alınacaktır.

* işleci IEEE 754'e uygun olarak gerçel sayı çarpma işlemi yapar. Eğer sonuç bir NaN değilse, sonucun pozitif olması için gerek ve yeter koşul her iki terimin işaretlerinin aynı olmasıdır.

div işleci IEEE 754'e uygun olarak gerçel sayı bölme işlemi yapar. Eğer sonuç bir NaN değilse, sonucun pozitif olması için gerek ve yeter koşul her iki terimin işaretlerinin aynı olmasıdır.

mod işleci aşağı yuvarlayan tamsayı bölme işleminde kalanı verir. Örneğin,

• 5 mod 2 işlemi 1 ile sonuçlanır.

• 5 mod -2 işlemi 1 ile sonuçlanır.

• -5 mod 2 işlemi -1 ile sonuçlanır.

• -5 mod -2 işlemi -1 ile sonuçlanır.

Not:

% işleci Java ve ECMAScript dillerindeki ile aynı işlemi yapar.

Not:

Bu işlem, IEEE 754 kalan işlemi ile aynı değildir. IEEE 754 kalan işleminde sonuç yukarı yuvarlayan bölme işleminde kalandır.

3.6 Dizgeler

Dizgeler sıfır veya daha çok karakterden oluşan karakter dizileridir. Burada karakter, XML belirtimindeki

Not:

Unicode'da iki dizge, iki ayrı Unicode soyut karakter dizisinden oluşsa bile bunların aynı olarak ele alınması olasıdır. Örneğin bazı aksanlı karakterler birleşik tek bir karakterle gösterilebileceği gibi, birden fazla karakterle de ifade edilebilir. Bundan dolayı, XPath ifadesinde ve XML belgede aynı karakterin aynı gösterimle ifade edilmemesi durumunda XPath ifadeleri beklenmedik sonuçlar üretebilir. Bak, [

Karakter Modeli

].

3.7 Sözdizimsel Yapı

Dizgeciklere ayırma işleminde daima olası en uzun dizgecik döner.

Okunabilirlik açısından, sözdizimi tarafından açıkça izin verilmese bile boşluk karakterleri kullanılabilir: bir ifade içinde herhangi bir

• Eğer dizgeciğin öncesinde bir dizgecik varsa ve bu dizgecik @ :: ( [ , dizgeciklerinden biri veya bir

  İşleç
  değilse, bir * bir
  Çarpmaİşleci
  olarak ve bir
  KısaAd
  bir
  İşleçAdı
  olarak ele alınmalıdır.

• Eğer dizgeciğin ardından gelen karakter (araya girmesi olası

  İfadeBoşlukları
  temizlendikten sonra) bir ( karakteri ise, dizgecik ya bir
  DüğümTürü
  ya da bir
  İşlevAdı
  olarak ele alınmalıdır.

• Eğer dizgeciğin ardından gelen iki karakter (araya girmesi olası

  İfadeBoşlukları
  temizlendikten sonra) :: ise, dizgecik bir
  DalAdı
  olarak ele alınmalıdır.

• Aksi takdirde, dizgecik, bir

  Çarpmaİşleci
  ,
  İşleçAdı
  ,
  DüğümTürü
  ,
  İşlevAdı
  veya bir
  DalAdı
  olarak ele alınmalıdır.

Bir taşıyıcı dil [

4.1 Düğüm Kümesi İşlevleri

sayı last()

sayı position()

sayı count(düğüm-kümesi)

düğüm-kümesi id(nesne)

• id("foo") ifadesi, eşsiz ID'si foo olan elemanı seçer.

• id("foo")/child::para[position()=5] ifadesi, eşsiz ID'si foo olan elemanın 5. para çocuğunu seçer.

dizge local-name(düğüm-kümesi?)

dizge namespace-uri(düğüm-kümesi?)

Not:

namespace-uri

işlevi, eleman ve öznitelik düğümleri haricinde bir argüman için bir boş dizge ile dönecektir.

dizge name(düğüm-kümesi?)

Not:

name

işlevinden dönen dizge, eleman ve öznitelik düğümleri haricinde bir argüman için

local-name

işlevinden dönen dizgeyle aynı olacaktır.

4.2 Dizge İşlevleri

dizge string(nesne?)

• Bir düğüm kümesini bir dizgeye dönüştürmek için,

  belgedeki sıraya göre
  ilk düğümün
  dizgesel değer
  i döndürülür. Eğer düğüm kümesi boşsa boş bir dizge döner.

• Bir sayıyı bir dizgeye şöyle dönüştürülür:

  • Bir NaN NaN dizgesine dönüştürülür.

  • Artı sıfır 0 dizgesine dönüştürülür.

  • Eksi sıfır 0 dizgesine dönüştürülür.

  • Artı sonsuz, Infinity dizgesine dönüştürülür.

  • Eksi sonsuz, -Infinity dizgesine dönüştürülür.

  • Bir tamsayı, bir ondalık nokta ve ondalık kısım olmaksızın onluk biçimde bir

    Sayı
    olarak, negatifse önüne tire imi (-) getirilerek gösterilir.

  • Aksi takdirde, sayı, öncesinde ve sonrasında en az birer rakam bulunan bir ondalık nokta içeren bir

    Sayı
    olarak, eğer sayı negatifse önüne bir tire imi (-) konarak gösterilir. Ondalık sayının ondalık noktanın solunda kalan kısmı, birden küçük sayılarda gerekli olan tek sıfır hariç sıfırla başlamamalı; ondalık sayının sağında en fazla, zorunlu olan tek rakam hariç, sayının IEEE 754'teki diğer sayılardan ayırd edilmesini sağlayacak kadar sayıda rakam olmalıdır.

• Mantıksal yanlış değeri false dizgesine, mantıksal doğru değeri ise true dizgesine dönüştürülür.

• Dört temel türden birinden olmayan bir nesne o türe özgü bir yöntemle dizgeye dönüştürülür.

Eğer bir argüman belirtilmezse, argümanın öntanımlı değeri işlev ifadesinin üyesi olduğu ifade bağlamıdır.

Not:

string işlevi, kullanıcılara sunum amacıyla sayıları dizgelere dönüştürmek için tasarlanmamıştır. Bu işlevselliği sağlamak için [

XSLT

]'deki xsl:number elemanı veya format-number işlevi kullanılabilir.

dizge concat(dizge, dizge, dizge*)

mantıksal-tür starts-with(dizge, dizge)

mantıksal-tür contains(dizge, dizge)

dizge substring-before(dizge, dizge)

dizge substring-after(dizge, dizge)

dizge substring(dizge, sayı, sayı?)

Daha kesin bir ifadeyle, dizge (bkz,

Not:

Bu, Java ve ECMAScript'teki ilk karakter konumunun 0 kabul edildiği String.substring yönteminden farklıdır.

Üretilen karakter altdizisinde bulunan karakterler, konum değeri ikinci argümanın yuvarlanmış değerinden büyük veya eşit veya eğer üçüncü bir argüman da varsa ikinci argümanın yuvarlanmış değeri ile üçüncü argümanın yuvarlanmış değerinin toplamından küçük olan karakterlerdir. Burada kullanılan karşılaştırma ve toplama işlemleri IEEE 754 standardındaki kurallara göre yürütülür; yuvarlama işlemi ise

• substring("12345", 1.5, 2.6) ifadesi "234" ile döner.

• substring("12345", 0, 3) ifadesi "12" ile döner.

• substring("12345", 0 div 0, 3) ifadesi "" ile döner.

• substring("12345", 1, 0 div 0) ifadesi "" ile döner.

• substring("12345", -42, 1 div 0) ifadesi "12345" ile döner.

• substring("12345", -1 div 0, 1 div 0) ifadesi "" ile döner.

sayı string-length(dizge?)

dizge normalize-space(dizge?)

dizge translate(dizge, dizge, dizge)

Not:

translate

işlevi tüm dillerdeki harf büyüklüğü dönüşüm işlemleri için yeterli değildir. XPath'ın gelecek sürümü harf büyüklüğü dönüşümü için ek işlevler içerebilir.

4.3 Mantıksal İşlevler

mantıksal-tür boolean(nesne)

• Bir sayının doğru olması için gerek ve yeter koşul, ne artı veya eksi sıfır ne de NaN olmasıdır.

• Bir düğüm kümesinin doğru olması için gerek ve yeter koşul, boş olmamasıdır.

• Bir dizgenin doğru olması için gerek ve yeter koşul, uzunluğunun sıfır olmamasıdır.

• Dört temel türden birinden olmayan bir nesnenin bir mantıksal değere dönüştürülmesinin yolu bu türe bağlıdır.

mantıksal-tür not(mantıksal-tür)

mantıksal-tür true()

mantıksal-tür false()

mantıksal-tür lang(dizge)

<para xml:lang="en"/> <div xml:lang="en"><para/></div> <para xml:lang="EN"/> <para xml:lang="en-us"/>

4.4 Sayı İşlevleri

sayı number(nesne?)

• Sırayla, isteğe bağlı bir boşluk karakteri, isteğe bağlı bir tire işareti, zorunlu bir

  Sayı
  ve zorunlu bir boşluk karakterinden oluşan bir dizge kendine en yakın (IEEE 754 en yakın değere yuvarlama kuralına göre) matematiksel değere sahip IEEE 754 sayıya çevrilir; diğer dizge oluşumları NaN'a çevrilir.

• Mantıksal doğru 1'e, yanlış 0'a çevrilir.

• Bir düğüm kümesi önce

  string
  işlevi çağrılmış gibi bir dizgeye dönüştürüldükten sonra dizgeleri sayıya dönüştürmekte kullanılan yöntemle bir sayıya dönüştürülür.

• Dört temel türden birinden olmayan bir nesne, kendi türüne özgü bir yöntemle sayıya çevrilir.

Eğer bir argüman belirtilmemişse, öntanımlı argüman bağlamsal düğümdür.

Not:

Bir sayısal veri bir XML belgedeki bir eleman tarafından dilden bağımsız biçimde (normalde dile özgü biçime kullanıcıya göstermek için dönüştürülür) ifade edilmiş olmadıkça,

number

işlevi sayısal veri dönüşümü için kullanılmamalıdır. Ek olarak, eleman tarafından kullanılan dilden bağımsız biçim, XPath

Sayı

sözdizimiyle eşleşmedikçe

number

işlevi kullanılamaz.

sayı sum(düğüm-kümesi)

sayı floor(sayı)

floor(-0.6) -> -1       floor(0.6) ->  0 floor(-0.4) -> -1       floor(0.4) ->  0

sayı ceiling(sayı)

ceiling(-0.6) -> 0        ceiling(0.6) -> 1 ceiling(-0.4) -> 0        ceiling(0.4) -> 1

sayı round(sayı)

round(-0.6) -> -1       round(0.6) ->  1 round(-0.4) ->  0       round(0.4) ->  0

Not:

round

ve

floor

işlevleri -1 ile 0 arasındaki değerler için farklı davranırlar.

round

işlevinin sonucuyla, aynı sayıya 0.5 eklendikten sonra yapılan bir

floor

çağrısından dönen sonuç aynı olmayacaktır.

5.1 Kök Düğüm

Kök düğüm, ağacın köküdür. Bir kök düğüm, ağacın kökü olmak dışında başka bir yerde yer almaz. Belge elemanının eleman düğümü kök düğümün çocuğudur. Kök düğümün ayrıca, işlem yönergeleri ve açıklamalar için belge elemanının başından önce veya sonundan sonra yer alan işlem yönergesi ve açıklama düğümlerinden oluşan çocukları da vardır.

Kök düğümün

Kök düğümün bir

5.2 Eleman düğümleri

Belgedeki her eleman için bir eleman düğümü vardır. Bir eleman düğümü, XML İsim-alanları Önergesi [

Not:

[

XML Adları

] önergesinin düzeltmeler öncesi sürümünün

A.3

. ek bölümündeki gösterimde,

genişletilmiş ismin

yerel kısmı, ExpEType elemanının type özniteliğine karşı düşmektedir;

genişletilmiş ismin

isim-alanı tanım-yeri, ExpEType elemanının ns özniteliğine karşı düşmekte olup eğer bu öznitelik belirtilmezse değeri null olacaktır.

Bir eleman düğümünün çocukları eleman düğümleri, açıklama düğümleri, işlem yönergesi düğümleri ve içeriği olarak metin düğümleridir. Dahili ve harici öğelere gönderimlerin her ikisi de yorumlanır. Karakter gönderimleri çözümlenir.

Bir eleman düğümünün

5.3 Öznitelik Düğümleri

Her eleman düğümü kendisiyle ilişkili bir öznitelik düğümü kümesine sahiptir; eleman bu öznitelik düğümlerinin her birinin

Not:

Bu, DOM'dakinden farklıdır. DOM, elemanı özniteliğin ebeveyni olarak ele almaz (bkz, [

DOM

]).

Eleman düğümleri, öznitelik düğümlerini asla paylaşmazlar: eğer bir eleman başka bir elemanla aynı değilse, bir elemanın öznitelik düğümlerinin hiçbiri başka bir elemanın öznitelik düğümleri ile aynı olmayacaktır.

Not:

= işleci, iki düğümün aynı değere sahip olup olmadıklarını sınar, değerlerin aynı düğüme ait olup olmadıklarını değil. Bu bakımdan, iki farklı elemanın öznitelikleri, aynı düğüme ait olmasalar bile = işleci kullanılarak karşılaştırılabilir.

Bir öntanımlı öznitelik belirtilmiş bir öznitelik gibi ele alınır. Eğer bir öznitelik DTD içinde eleman türü için bildirilmişse, öntanımlı değer #IMPLIED olarak bildirilmiş ve öznitelik elemanda belirtilmemişse, elemanın öznitelik kümesi bu öznitelik için bir düğüm içermez.

xml:lang ve xml:space gibi bazı öznitelikler, özniteliğin ebeveyni olan elemanın astsalları olan tüm elemanlarda, başka bir astsal eleman tarafından aynı öznitelikle değer değiştirilmedikçe, aynı anlama sahiptirler. Bununla birlikte bu, ağaçta yer aldıkları öznitelik düğümleri üzerinde etkili değildir: bir elemanın sahip olduğu öznitelikler sadece, elemanın başlangıç etiketi veya boş eleman etiketinde açıkça belirtilenlerle DTD'de doğrudan bir öntanımlı değerle bildirilenlerdir.

Bir öznitelik düğümü bir

Not:

[

XML Adları

] önergesinin düzeltmeler öncesi sürümünün

A.3

. ek bölümündeki gösterimde,

genişletilmiş ismin

yerel kısmı, ExpAName elemanının name özniteliğine karşı düşmektedir;

genişletilmiş ismin

isim-alanı tanım-yeri, ExpAName elemanının ns özniteliğine karşı düşmekte olup eğer bu öznitelik belirtilmezse değeri null olacaktır.

Bir öznitelik düğümü bir

Not:

Öntanımlı özniteliklerin bir harici DTD veya bir harici parametre öğesinde bildirilmesi olasıdır. XML Önergesi, geçerlilik sınaması yapan türde olmadıkça bir XML işlemcinin, bir harici DTD veya bir harici parametre öğesini okumasını gerektirmez. Bir biçembent veya bir başka oluşumun, bir harici DTD veya bir harici parametre öğesinde bildirilmiş öntanımlı değer içeren bir XPath ağacının geçerlik sınaması yapmayan bir XML işlemciyle çalışmayabileceğini baştan kabul etmesi gerekir.

İsim-alanların bildiren özniteliklere karşı düşen bir öznitelik düğümü yoktur (bkz, [

5.4 İsim-alanı Düğümleri

Her eleman düğümü kendisiyle ilişkili bir isim-alanı düğümü kümesine sahiptir; isim-alanı düğümü kümesindeki her düğüm elemanın etki alanı içindeki ayrı bir öneke (bu öneklere XML İsim-alanı Önergesi [

• eleman tarafından veya ismi xmlns: ile başlayan ve elemanın kendisi veya daha yakın üstselleri tarafından yeniden boş değerli bir önek bildirilmedikçe, en yakın üstsel elemanın değeri boş olmayan her özniteliği için;

  Not:

  bildirimsiz önekler sadece [

  XML Adları 1.1

  ]'e uyumlu belgelerde yer alabilir.

• eğer eleman veya bazı üstsel elemanlar bir xmlns özniteliğine sahipse ve en yakın böyle bir elemanın xmlns özniteliğinin değeri boş değilse, xmlns özniteliği için;

  Not:

  xmlns="" şeklinde bir öznitelik, belirtildiği elemanın etki alanında öntanımlı isim-alanını "geçersiz kılar" (bkz, [

  XML Adları

  ]).

Bir isim-alanı düğümü bir

Bir isim-alanı düğümünün

5.5 İşlem Yönergesi Düğümleri

DTD içinde yer almadıkça, her işlem yönergesi (PI - processing instruction) için, bir işlem yönergesi düğümü vardır.

Bir işlem yönergesi bir

Not:

XML bildirimi bir işlem yönergesi değildir. Dolayısıyla, XML bildirimine karşı düşen bir işlem yönergesi düğümü yoktur.

5.6 Açıklama Düğümleri

DTD içinde yer almadıkça, her açıklama için, bir açıklama düğümü vardır.

Açıklama düğümünün

Bir açıklama düğümünün bir

5.7 Metin Düğümleri

Karakter verisi metin düğümleri halinde gruplanır. Her metin düğümünde mümkün olduğunca çok karakter verisi gruplanır: bir metin düğümünün asla komşu düğümü olarak kardeş metin düğümleri yoktur. Bir metin düğümünün

Bir CDATA bölümündeki her karakter, karakter verisi olarak ele alınır. Bu bakımdan, kaynak belgedeki <![CDATA[<]]> dizgesi < ile aynı olarak ele alınacaktır. Her ikisi de ağaçtaki bir metin düğümünde tek bir < karakteriyle sonuçlanacaktır. Sonuç olarak, CDATA bölümü, <![CDATA[ ve ]]> bölümü silinmiş ve içerikte yer alan her < ve & karakterleri sırayla < ve & ile değiştirilmiş gibi ele alınır.

Not:

Bir < karakteri içeren bir metin düğümü XML olarak yazılmak istendiği takdirde, < karakteri ya < örneğindeki gibi öncelenmeli ya da bir CDATA bölümü içine alınmalıdır.

Açıklamalar, işlem yönergeleri ve öznitelik değerleri içindeki karakterler metin düğümleri üretmezler. Harici öğelerdeki satırsonları XML Önergesinde [

Bir metin düğümünün bir